Ο χαμένος αρχαίος ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδας στο Μετς – Τι απέγινε το δημιούργημα του Καλλικράτη που υψωνόταν στις όχθες του Ιλισού

ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΙΟΣΣΕ | 25/11/2008 – ΕΝΗΜΕΡΩΘΗΚΕ: 25/05/2008

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΈΡΑΣ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ – Οι περιπέτειες ενός αρχαίου ναού των κλασικών χρόνων στην καρδιά της Αθήνας

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ… Η αναζήτηση της Αγροτέρας Αρτέμιδος Οι περιπέτειες ενός αρχαίου ναού των κλασικών χρόνων στην καρδιά της Αθήνας
Ο Ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος ή του Μητρώου εν Αγραις, όπως τον πρόφτασαν οι Αγγλοι Stuart και Revett στα μέσα του 18ου αιώνα.
Λίγα χρόνια αργότερα το μνημείο καταστράφηκε εντελώς και οι λίθοι του χρησιμοποιήθηκαν για το οθωμανικό τείχος του βοεβόδα των Αθηνών

Η αλήθεια είναι ότι από τον Ναό της Αγροτέρας Αρτέμιδος σήμερα δεν υπάρχουν παρά λίγες πέτρες από το κρηπίδωμα και λίγοι σκόρπιοι λίθοι. Ωστόσο η Γ´ Εφορεία Αρχαιοτήτων, στον έλεγχο της οποίας υπόκειται το οικόπεδο, δικαίως προτείνει να ολοκληρωθεί η ανασκαφή στο οικοδομικό τετράγωνο όπου υπήρχε παλαιά ο ναός, πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης για την τύχη αυτού του «φιλέτου γης» στο μέλλον. Γιατί βεβαίως για ένα «φιλέτο γης» πρόκειται, με θέα τον Ναό του Ολυμπίου Διός σε πρώτο πλάνο και την Ακρόπολη στο βάθος και μια περιπετειώδη ιστορία στην οποία εμπλέκονται οι πρώτοι αθηναίοι χριστιανοί, οι πρώτοι περιηγητές, οι παλαιοί και σύγχρονοι αρχαιολόγοι και ο… Χασεκί, βοεβόδας των Αθηνών. Ας δούμε όμως την ιστορία.

Στους πρόποδες του Αρδηττού, στο οικοδομικό τετράγωνο που ορίζεται από τις οδούς Αρδηττού, Θωμοπούλου, Κεφάλου και Κούτουλα στο Μετς, στεκόταν κάποτε ο Ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος. Στην περιοχή αυτή, η οποία βρίσκεται επάνω από την ανατολική όχθη του Ιλισού και ονομαζόταν κατά την αρχαιότητα Αγρα ή Αγραι, λατρευόταν η Αρτεμις Αγροτέρα, η Αρτεμις Κυνηγός δηλαδή. Και ο ναός της ήταν ένας μικρός ιωνικός τετράστυλος και αμφιπρόστυλος ναός, ο οποίος κτίστηκε στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. Ο Ναός της Αρτέμιδος είχε πολλές ομοιότητες με τον Ναό της Αθηνάς Νίκης επάνω στην Ακρόπολη και πιστεύεται ότι και οι δύο χτίστηκαν από τον Καλλικράτη και ολοκληρώθηκαν με 20 χρόνια διαφορά ο ένας από τον άλλο. Ο Ναός της Νίκης τώρα αποκαθίσταται στην Ακρόπολη, ενώ η ιστορία του Ναού της Αρτέμιδος έμελλε να είναι περιπετειώδης και άτυχη.

Έγχρωμη αναπαράσταση του ναού των Stuart & Revett

Δέκα αιώνες μετά την ανέγερση του ναού, τον 5ο αιώνα μ.Χ. δηλαδή, ο Ναός της Αρτέμιδος με ελάχιστες μετατροπές έγινε χριστιανική εκκλησία και σε πολλούς μεταγενέστερους χάρτες αναφέρεται ως Παναγία στην Πέτρα. Αλλωστε έτσι, ως εκκλησία που όμως είχε από χρόνια εγκαταλειφθεί και ερειπωθεί, αποτυπώθηκε από τους Stuart και Revett όταν επισκέφθηκαν την Ελλάδα το 1751 για να ζωγραφίσουν τις αρχαιότητες της Αθήνας. Το θαυμάσιο σχέδιο που μας άφησαν οι δύο άγγλοι ζωγράφοι και αρχιτέκτονες είναι μια πολύτιμη και κατά πάσα πιθανότητα μοναδική απεικόνιση του μνημείου, το οποίο λίγα χρόνια αργότερα, το 1778, κατεδαφίστηκε για να χρησιμοποιηθεί το υλικό του στο τουρκικό τείχος που έκτισε ο βοεβόδας των Αθηνών Χατζή Αλί Χασεκί. Τα χρόνια πέρασαν αλλά το μνημείο δεν ξεχάστηκε.

Η ανασκαφή του οικοπέδου

Στα τέλη του 19ου αιώνα, καθώς η Αθήνα απλωνόταν και νέα μεγάλα για τα μέτρα της εποχής κτίρια παρουσιάζονταν παντού, η Αρχαιολογική Εταιρεία ανέθεσε στον αρχαιολόγο Ανδρέα Σκιά την ανασκαφή του οικοπέδου όπου άλλοτε υπήρχε ο ναός προκειμένου να προστατευθούν όσα αρχαία κατάλοιπα είχαν διασωθεί. Ηδη στο οικοδομικό τετράγωνο υπήρχαν φθηνής κατασκευής κατοικίες.

«Να φύγουν τα μπάζα»

Η ανασκαφή που διενεργήθηκε το 1897 ήταν σύντομη και έφερε στο φως λίγα αγγεία και ένα τμήμα του κρηπιδώματος του ναού, καθώς και ένα μικρό τμήμα του αναλημματικού τοίχου που είχε γίνει πιο έξω από τον ναό για να συγκρατήσει τα χώματα. Στη δημοσίευση της ανασκαφής που ακολούθησε ο Σκιάς σημειώνει: «Απεδείχθη δυστυχώς ότι η επελθούσα εις τον αρχαίον ναόν καταστροφή είναι μεγίστη, διό εξ αυτού του οικοδομήματος μόνον τινές των κατωτάτων λίθων του κρηπιδώματος εν τω προνάω ευρέθησαν κατά χώραν».

Η αναζήτηση των καταλοίπων του Ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδος δεν σταμάτησε εδώ. Με την ελπίδα μιας συστηματικότερης αρχαιολογικής έρευνας το οικοδομικό τετράγωνο εκτάσεως ενάμισι στρέμματος, που είναι χωρισμένο σε έξι οικόπεδα τα οποία ανήκουν σε πολλούς ιδιοκτήτες, κηρύχθηκε τρεις φορές απαλλοτριωτέο (1964, 1995 και 2002), χωρίς ωστόσο να επιτευχθεί η απαλλοτρίωση λόγω της μεγάλης αξίας που είχε εν τω μεταξύ πάρει η περιοχή. Εκτός αυτού, μετά τον σεισμό του 1999 η Πολεοδομία χαρακτήρισε ετοιμόρροπα και κατεδαφιστέα τα σπίτια που χτίστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα στο οικόπεδο.

Το 2005 υποβλήθηκε στο ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) αίτημα των ιδιοκτητών του τετραγώνου για άδεια οικοδόμησης. Σύμφωνα όμως με τη γνωμοδότηση του ΚΑΣ που ακολούθησε, οριζόταν να γίνει η κατεδάφιση των πέντε κτισμάτων με δαπάνες του υπουργείου Πολιτισμού και με εποπτεία της Γ´ Εφορείας Αρχαιοτήτων. Στη συνέχεια, υπουργική απόφαση όριζε τη διενέργεια ανασκαφής στο ακίνητο, μετά την κατεδάφιση των ετοιμόρροπων σπιτιών, προκειμένου να εκτιμηθεί ο βαθμός διατήρησης όσων αρχαιοτήτων τυχόν υπάρχουν κάτω από τα νεότερα σπίτια και να ληφθεί οριστική απόφαση για την τύχη των ιδιοκτησιών. Η κατεδάφιση ορίστηκε να γίνει με τα χέρια, χωρίς μηχανήματα, και ήδη έχουν πέσει τρία από τα πέντε νεότερα κτίσματα.

Η προϊσταμένη της Γ´ ΕΠΚΑ κυρία Ν. Βαλάκου εξηγεί ότι μετά την πρώτη φάση της κατεδάφισης, που έγινε με χρήματα του ΥΠΠΟ και εποπτεία της Εφορείας, η διαδικασία δεν προχώρησε διότι χρειάζεται νέα άδεια από το ΥΠΕΧΩΔΕ την οποία πρέπει να ζητήσουν οι ιδιοκτήτες καθώς τα ακίνητα δεν είναι απαλλοτριωμένα και η Εφορεία δεν μπορεί να ζητήσει άδεια για κάτι που δεν της ανήκει. «Αυτό που θέλουμε είναι να ελευθερωθεί ο χώρος από τα μπάζα των παλιών κτισμάτων που δεν προλάβαμε να απομακρύνουμε, ώστε να μπορέσει η Εφορεία να προχωρήσει σε αναλυτικότατη έρευνα για ό,τι κατάλοιπα είναι δυνατόν να βρει από τον ναό και τον περίβολό του. Μετά θα προτείνουμε να αλλάξει η απόφαση και να απαλλοτριωθεί το ακίνητο λόγω της σημασίας που έχει ως θέση ενός σημαντικού κλασικού ναού της αρχαίας Αθήνας και επίσης για την απρόσκοπτη θέα που έχει προς το Ολυμπιείο, τα παριλίσια ιερά και την Ακρόπολη. Εκεί θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένας νέος αρχαιολογικός χώρος, τον οποίο μπορούμε να αναδείξουμε με ό,τι αρχαία βρεθούν, καθώς και με σχέδια και αποτυπώσεις των αρχαίων που υπήρξαν σε αυτό το σημείο της Αθήνας» δήλωσε η κυρία Βαλάκου.

Σε ό,τι αφορά, τέλος, τις φήμες που κυκλοφόρησαν στο Διαδίκτυο ότι ορισμένοι οικοπεδούχοι έχουν πάρει άδεια «κάτω από το τραπέζι» για να χτίσουν ξενοδοχείο, η κυρία Βαλάκου τις χαρακτήρισε απολύτως ψευδείς και εξοργιστικές.

ΠΗΓΗ:


Ο χαμένος αρχαίος ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδας στο Μετς – Τι απέγινε το δημιούργημα του Καλλικράτη που υψωνόταν στις όχθες του Ιλισού

10/ΣΕΠ/2021

Η ιστορία του Ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδας ξεκινάει στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. Εκτιμάται πως δημιουργήθηκε από τον Καλλικράτη, σχεδόν ταυτόχρονα με τον Ναό της Αθηνάς Νίκης στην Ακρόπολη. Ο ναός ήταν ιωνικού ρυθμού, τετράστυλος και αμφιπρόστυλος και όριζε γεωγραφικά την όχθη του Ιλισού ποταμού. Κατά την αρχαιότητα ο Ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδας ονομαζόταν Άγρα ή Άγραι και παρέπεμπε στη θεά του κυνηγιού.

Ο ναός συνδέθηκε άμεσα με την νίκη των Αθηναίων στην Μάχη του Μαραθώνα, τον Μαραθώνιο και την άνθιση της πόλης των Αθηνών. Κάθε χρόνο την έκτη ημέρα του Βοιδρομίου, ημέρα της επετείου της Μάχης του Μαραθώνα, τελούνταν μεγάλες θυσίες (500 ερίφια) και γιορτές ως εκπλήρωση του τάματος που είχαν κάνει οι Αθηναίοι στην θεά Αρτέμιδα για την νίκη τους στην μάχη (Ξενοφών, Ανάβασις).

Ο ναός έστεκε όρθιος, όπως εμφανίζεται στην φωτογραφία στο σκίτσο του ζωγράφου Stuart, ο οποίος επισκέφθηκε με τον φίλο του αρχιτέκτονα Revett την Αθήνα το 1751 και αποτύπωσε το κρηπίδωμα. Όπως αποτυπώνεται κατά τον 17 αιώνα έγινε προσθήκη τρούλου, και η εκκλησία ήταν γνωστή ως η «Παναγιά στην Πέτρα».

Το σκίτσο του ζωγράφου Stuart περιλήφθηκε σε μια σπουδαία έκδοση έκδοση του 1762 για την Αθήνα η οποία φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη και επηρέασε πολλά αρχιτεκτονικά έργα διεθνώς, καθώς συμπληρώνεται από λεπτομερή περιγραφή του μνημείου.

Το 1778 κατεδαφίστηκε μαζί με άλλα μνημεία που είχαν σωθεί μέχρι τότε στην Αθήνα. Τα μάρμαρα έγιναν οικοδομικά υλικά και ασβέστης στην κατασκευή τείχους με τα οποίο ο τότε ο οθωμανός διοικητής έκλεισε την πόλη. Μάλιστα, στο σκίτσο φέρεται να απεικονίζεται ο ίδιος ο βοεβόδας των Αθηνών, Χασεκής, με τη συνοδεία του, να πηγαίνει στον Υμηττό για κυνήγι.

Η θέση ανακαλύφθηκε από τη σκαπάνη το 1897 και το 1960 η έκταση στην οποία βρισκόταν ο ναός κηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος. Σήμερα περικλείεται από τσίγκους, οι οποίοι κρύβουν το αποτύπωμα των θεμελίων και τους λίθους που έχουν απομείνει από το μνημείο. Στη Λεωφόρο Αρδηττού υπάρχει και πινακίδα που οδηγεί στο μνημείο ή ακριβέστερα, στο περιφραγμένο οικόπεδο όπου υπήρχε ο Ναός της Αγροτέρας Αρτέμιδος.

Ο αρχαίος ναός κατεδαφίστηκε το 1778 από τον Οθωμανό διοικητή και τα υλικά του χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση του τείχους των Αθηνών γύρω από την Ακρόπολη.

Από τότε που κηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος εκκρεμεί η απαλλοτρίωσή του προκειμένου να συνεχιστεί η ανασκαφή, καθώς υπάρχουν οι αξιώσεις των ιδιοκτητών του οικοπέδου, στο οικοδομικό τετράγωνο που ορίζεται από τις οδούς Αρδηττού, Θωμοπούλου, Κεφάλου και Κούτουλα.

Η έκταση των 1.390 τ.μ. βρίσκεται σε περίοπτη τοποθεσία στο κέντρο της Αθήνας με εξαιρετική θέα στην Ακρόπολη και στον Λυκαβηττό. Κάτοικοι της περιοχής έχουν αναλάβει πρωτοβουλίες με αίτημα να απαλλοτριωθεί η θέση και να γίνει ανασκαφή, προκειμένου να ενταχθεί στο σχέδιο ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων. Το αρχικό γράφημα με την θέση του ναού προέρχεται από την σελίδα τους: artemisagrotera.org

Δείτε από ψηλά τη θέση του Ναού της Αγροτέρας Αρτέμιδος από το κανάλι youtube Up Drones:

ΠΗΓΕΣ Β’ ΑΡΘΡΟΥ:



ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗ ΥΠΟΨ. ΒΟΥΛ. Ε.ΣΥ: Χ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ:

“ΕΧΕΙ ΧΑΡΑΧΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΚΛΕΓΜΕΝΟ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΦΟΡΕΑ “ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ – Ε.ΣΥ.” ΑΡΤΕΜΗ ΣΩΡΡΑ, ΚΑΘΩΣ ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΦΟΡΕΑ (ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΤΕΘΕΙ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΘΕΙ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΙΑ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ ΑΡ. ΠΡΩΤ. 6199/ 04-09-2015)

Ο,ΤΙ ΘΑ ΞΑΝΑ ΔΟΜΙΣΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ (ΓΙΑ ΑΡΧΗ) ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΩΝ “ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ – ΕΛΛΗΝ – ΥΠΕΡΚΩΔΙΚΩΝ – ΥΠΕΡΙΔΙΟΤΗΤΩΝ – ΠΡΟΠΑΤΟΡΩΝ ΜΑΣ” ΠΟΥ ΟΙ ΠΡΟΔΟΤΕΣ, ΟΙ ΔΥΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΤΙΠΑΛΟ ΔΕΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΤΕΣΤΡΕΨΑΝ ΚΑΙ ΑΦΑΝΙΣΑΝ ΜΕ ΑΣΥΛΛΗΠΤΟ ΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΛΥΣΣΑΛΕΑ ΑΝΤΙ-ΔΡΑΣΗ.

ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΥΠΟΣΧΕΣΗ, ΕΙΝΑΙ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΑΝΙΕΡΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΓΙΑ ΕΜΑΣ ΤΟΥΣ ΟΡΚΙΣΜΕΝΟΥΣ ΕΛΛΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑ !!!


«Ε5 ΕΛΕΥΣΙΣ ΕΝΩΜΕΝΩΝ ΕΛΕΦΘΕΡΩΝ ΕΝΕΡΓΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ»
ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΑΚΕΤΑ: ℗ 2021 – ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Δ.
ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΑΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ…

ΑΙΘΕΡΙΚΗ ΓΡΑΦΗ Gr
Η «Ε.ΣΥ. Ελλήνων Συνέλευσις» αναγγέλλει σε όλους τους πολίτες ότι διαθέτει στην διαχείρισή της ακίνητα για την δημιουργία αυτόνομων τοπικών οργανισμών «Ε.ΣΥ. Ελλήνων Συνέλευσις» και προσκαλεί τους πολίτες για την επάνδρωσή τους.

"Ε.ΣΥ. ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙ - ΝΕΑΣ ΙΩΝΙΑΣ ΑΤΤΙΚΗΣ"

Ο ΔΙΚΟΣ ΣΟΥ ΤΟΠΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ
Ο ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ
ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
ΔΕΥΤΕΡΑ – ΤΕΤΑΡΤΗ – ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ:
18:00 ΜΕ 21:00
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ
ΚΡΑΤΗΣΕΙΣ ΕΝΗΜΈΡΩΣΗΣ:
210 2200 364 | 697 263 5770 (ΠΡΟΕΔΡΟΣ)
697 174 0878 (ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ)

Δημοσιεύτηκε από τον ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΦΟΡΕΑ "Ε.ΣΥ. ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ" Β1' ΒΟΡΕΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΑΘΗΝΩΝ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: